Twitter Facebook More

7 Şubat 2013 Perşembe

Brezilya’nın Sosyal Paraları Yayılırken “Öpücük”le Ödeme Yapmak

,
Dükkan sahibi Heraldo Rodrigues da Silva, 55, Brezilya’nın Espirito Santo eyaleti başkenti, Vitoria’nın en fakir mahallelerinden biri olan Sao Benedito’da ufak bir mağazaya sahip. Tezgahının arkasındaki duvarda bir tabela, Brezilya’nın yasal fiyat teklifinin yanı sıra “bem”, yerel bir kalkınma bankası Banco Bem’den alternatif bir para birimini kabul ettiğini duyuruyor. Banka 2005’te, karlarını bir grup mobilya üreticisine kendi ortak girişimlerini başlatabilmeleri için ödünç vermeye karar veren kadın terziler vakfı tarafından kuruldu.

Bem paraları


Brezilya’da, sosyal para birimleri içeren birçok takas girişimleri olduğu gibi, buna benzer 100 mikrofinans bankası var. Bankalar, kendi görüşlerinde, egemen kapitalist modelden daha adil ve daha sürdürülebilir olan “dayanışma temelli bir ekonomi”nin prensiplerini* tanıtmayı amaçlıyor.

Müşterileri renkli paralarla ödeme yapabiliyor, mesela palmiye ağaçları(palmas), kestaneler(castanhas), ayçiçekleri(girassois) ve öpücükler(beijos).

Fernando Meirelles’in filmi Tanrılar Şehri ile meşhur olan, Rio de Janerio’nun gecekondu mahallesi Cidade de Deus bile kendi parasına sahip, CDD. Cidade de Deus gibi Sao Benedito aşırı şiddet içeren ve uyuşturucu trafiğinin yaygın olduğu bir yerdi. Ama bazı Rio varoşları gibi polis tarafından işgal edilmiş durumda ve yerel insanlar daha güvende hissettiklerini söylüyorlar.

Sao Benedito sakinleri son yıllarda yaşamın, önceki başkan Luiz Inacio Lula da Silva ve ardılı Dilma Rousseff hükümetlerinin sosyal politikaları ve Banco Bem gibi yerel projeler sayesinde geliştiğini söylüyorlar.

“Banco Bem aracılığıyla, beni teşvik etmeye, yardım etmeye ve desteklemeye başladılar” diyor, eski bir tuğla örme ustası olan Rodrigues da Silva. Bankadan 2 kredi aldı, ilki dükkanını inşa etmek için, ikincisi onu büyütmek için. “Ticaret son zamanlarda oldukça büyüdü. Daha çok insan parasını harcamak için buraya geliyor ve birçoğu “bem”lerle ödeme yapıyor.” diye ekliyor büyük bir gülümsemeyle.

Yerel Satın Almak 

Banco Bem, Brezilya’nın, kuzeydoğusundaki Fortaleza şehrinde 15 yıl önce kurulan ilk topluluk bankası Banco Palmas’tan ilham aldı. “Sosyal bir para birimine sahip olmanın amacı insanları bu parayı topluluklarında kullanmaları için teşvik etmek ve yerel ekonominin kalkınmasına katkıda bulunmaktır” diye anlatıyor BBC’ye Banco Bem’in yöneticisi, sosyal çalışmalarda uzun bir geçmişi olan psikolog Leonora Mol. “Borç verme sistemimiz çok basit. Komşular kimin borç alması gerektiğine karar veriyorlar. Onlara çok basit bir soru soruyoruz: “Bu para sizin olsaydı, onu bu kişiye ödünç verir miydiniz?”

Banka şimdi ufak perakendecileri bir araya gelmeleri için destekliyor ki böylece büyük tedarikçi ve süpermarketlerle daha iyi fiyatlarla pazarlık edebilsinler. Banco Bem ayrıca, atık alanı olarak kullanılan alanları, park ve açık hava tiyatrosu gibi çekici sosyal alanlara dönüştürmeye yardımcı oluyor.

Vitoria’da bir köprünün öbür tarafında olan Vila Velha’da, başka bir topluluk bankası çöpe karşı savaş ilan etti. Banco Verde Vida (Yeşil Yaşam Bankası) plastik şişe, teneke ve kullanılmış yemek yağı gibi geri dönüşüm materyalleri için “moeda verde”siyle(yeşil para birimi) ödeme yapıyor. Haftada iki kere daha çok kadın olmak üzere, alanda biriktirdikleri atıklarla dolu el arabalarıyla sürekli bir insan akışı oluyor.



Bankanın girişinden sonra, insanların yeşil paralarını düşük fiyattan yemek veya temizlik malzemeleri almak için kullanabilecekleri ufak bir dükkan var. Alternatif olarak bunları diğer yerel dükkanlarda kullanabiliyorlar. “Çöpler çevremizi tamamen yok etmeden önce birşeyler yapmamız gerektiğini farketmeye başladık” diyor, bankanın müdür, eski bir duvarcı Joao Manoel Ribeiro dos Santos. “İnsanların balık tuttuğu-balıkları köprüden bile görebilirsiniz- ve çocukların yüzdüğü bir nehrimiz var, Aribiri. Plastik bütün bunların sonunu getirdi. Yağmurlu sezonda sel baskınları yaşamaya başladılar; su pencerelerden bile girmeye başladı.”

Nehir hala iyileşmeden uzak durumda olsa da, yerel insanlar bugüne kadar başardıklarından gurur duyuyorlar. “Bu, annem ve benim bugün getirdiğim şişe dolu üçüncü el arabası” diyor genç bir kadın. 

Topluluk Özgüveni

Brezilya’nın topluluk bankaları şimdi, daha çok İş ve İstihdam Bakanlığı’ndaki Dayanışma Ekonomisi’nin Milli Sekreterliği(Senaes) olmak üzere hükümetin desteğine sahipler. "Merkez Bankası sosyal paralarımızla ilgili rezervasyonları yapıyordu ama Lula tarafından oluşturulan Senaes sayesinde, şimdi çalışmamızın önemi anlaşıldı ve kabul edildi.” diyor Bay Ribeiro dos Santos. Brezilya toplumunun şimdi çalışma şeklinde temel bir değişim görüyor. “Hükümetle pazarlık etme korkumuzu kaybettik. Önceden, Merkez Bankası’nı bırakın, yerel otoritelere bile yaklaşamazdınız.” Diye açıklıyor. “Az kaynak ama iyi irade ile başardıklarımızla güven kazandık, adım adım.”

Bayan Mol’a göre en önemli bir sonraki adımlarından biri, paralarının harcanması için daha iyi yol fikirlerine sahip olmak için Espirito Santo’daki 11 topluluk bankasının ortak bir sistem benimsemesidir. Umarım birkaç sene içinde, birçok insan yerel satın alacağı ve topluluklarının büyümesine yardımcı olacağı için alternatif paralarımıza ihtiyaç olmayacak” diye ekliyor.


*Dayanışma Temelli Ekonomi: Prensipleri

  • Özyönetim
  • Ekonomik ilişkilerin demokratikleşmesi
  • Zorunlu rekabet yerine işbirliği
  • Çeşitliliğin değerlenmesi. İnsanlar kardan daha önemlidir.
  • Yerel bilginin değerlenmesi, sürekli öğrenme ve eğitim
  • Sosyal adalet ve özgürleşme
  • Çevrenin korunması


Kaynak: Dayanışma Ekonomisi Milli Sekreterliği, Brezilya

Haber: Manuel Toledo'nun 2 Ocak 2013'de BBC'de yayınlanan "Paying with 'kisses' as Brasil's social currencies spread" adlı yazısından çevrilmiştir. http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-20838553



0 yorum to “Brezilya’nın Sosyal Paraları Yayılırken “Öpücük”le Ödeme Yapmak”

Yorum Gönder