Twitter Facebook More

10 Ekim 2012 Çarşamba

İspanya'da Alternatif Ekonomi Gelişiyor

,
Jacinto Garcia, Turutas ile alışveriş ediyor. 

Psikolog Angels Corcoles, kadınların kendini güçlendirmesi için bir seminer verdi ve eğitimi bitirdiğinde organizatörler ücreti için bir çek verdiler. Bu çekteki miktar euro değil saat bazındaydı.
Ama Corcoles umursamadı. Çünkü bütün şehri kapsayan bir kredi ağı, insanların parasız servis alışverişi yapmasına izin vermekteydi. Corcolos, kazandığı 10 saati saç kesimi, yoga dersi veya marangozluk işi için kullanabilir.
Euro’nun geleceğinin belirsiz görüldüğü ve milyonlarca insanın işsiz olduğu bir zamanda, İspanya’nın değişik yerlerinde insanların tek bir para biriminin dışında yaşamasına olanak sağlayacak paralel ekonomiler oluşmaya başladı.
Afrika’ya 130 km uzaklıkta, ülkenin güney Akdeniz sahilindeki Malaga şehrinin sakinleri sanal bir birim ile ürün satın almaları ve para kazanmalarına izin veren bir web sitesi açtı. Katalan balıkçı kasabası Vilanova i la Geltru da benzer bir çalışmayı, kağıt üzerinde kredi kartı şeklinde uygulama koydu. Bu yeni birim, yerel marketlerde Euro’dan biraz daha fazla değer sahibidir. Barselona’da tercih edilen model, insanların servislerini parasız bir şekilde sadece zaman kullanarak değiştirdiği zaman bankalarıdır.
İspanyol Zaman Bankası Ağı’nın koordinatörü Josefina Altes,  “Bu ekonominin sınırlarında olan insanların, tekrar katılması için bir yoldur.” demektedir.
Benzer projeler Yunanistan, Portekiz ve Euro alanı içindeki sorunlu ekonomiye sahip ülkelerde gelişmektedir.
Bu deneyimler, toplulukları mal ve servislerin takas edildiği, faiz oranı,piyasa spekülasyonu gibi şeylerin finans dünyasını karmaşıklaştırmadığı bir zamana geri taşımayı amaçlamaktadır.
Bazı yerel hükümetler bu çabaları desteklerken, bazısı vergiler üzerindeki etkilerini, yerel ücretleri ve sahtekarlık olasılıklarını tartışmaktadır.
Sosyal paralar veya alternatif para sistemleri, daha çok uzak kasabalar veya savaşta işgal edilmiş ülkeler veya büyük kriz zamanlarında olmak üzere tarih boyunca varolmuştur.  Bu tür girişimlerin çoğu çok zaman alır ve dahil olan insan sayısı sınırlı kalır. Ama İspanya’da ekonomik kriz, daha hızlı ilerlemesi için itici bir güç oldu.  Şu anda İspanya’da on binlerce vatandaşı içeren 325’ten farklı zaman bankası ve alternatif para sistemleri oluşmuştur. Kolektif bir şekilde bu projeler modern zamanlardaki en büyük sosyal para deneyini temsil etmektedir.
Bu konular üzerine 2 kitap yazan Liverpool Üniversitesi’nde öğretim görevlisi olan Peter North, alternatif para sistemlerinin kriz zamanlarında ortaya çıkma eğiliminde olduğunu ve sonrasında yok olduğunu belirtmektedir. Ama North’un dediğine göre İspanya’daki girişimler daha uzun sürebilir çünkü 15M veya indignados gibi gençlerin organize olduğu, Occupy protestoları gibi hareketlerden ilham alan internet sitelerine bağlıdır.
North şöyle demekte; “İnsanların iğrenç ekonomik krizden kurtulması için çaresiz bir yol olmak yerine, bu hareket kredi birlikleri, kooperatifler, topluluk bankaları, organik çiftlikler ve yenilenme fabrikaları gibi Occupy hareketinin ileri sürdüğü – alternatif ekonominin bir parçasıdır.”
Her sosyal para projesi kendini yöneten kurallara sahipken, temel konsept aynıdır. Servis sağlayarak veya mal satarak kredi kazanırsınız ve kredileri insanlar veya iş dünyası ile ağ içerisinde ödersiniz.
Vilanova i la Geltru’nun ana merkezinde, üst sınıfa hitap eden Katalan bir ekmek dükkanı, meze dükkanı ve elektronik mağazası dahil giderek artan sayıda market pencerelerine Turutas aqui si(Turutas burada kabul edilir) işaretini asmaktadır. Küresel finan sisteminden bir kopuş yolu olarak başlayan-geleneksel bir üflemeli çalgı arkasından adlandırılan- alternatif para sistemi, kasabanın 67 bin sakinin sadece 190 kadarı tarafından kabul edildi. Ancak organizatörler kriz derinleştikçe daha fazla kişinin kayıt olduğunu söylüyor.
Girişimin 57 yaşındaki kurucularından biri olan Ton Dalmau, hedeflerinin- insanların Turutas’larını tuttuğu bankanın herhangi bir faiz talep etmeyeceği anlamında- parayı sirkülasyon içinde tutmak olduğunu söylüyor ve “Parayı orijinal haline döndürüyoruz ve basitçe bir değiş tokuş sistemi haline getiriyoruz” diyor.
Ailesi ekmek dükkanının sahibi olan 25 yaşındaki Jordi Morera ise, Turturas’ı kabul etmenin kar-zarar dengesini etkilediğini çünkü ham maddelerinin sadece euro üzerinden ödenebildiğini belirtiyor. Ama verilen ödünün buna değdiğini çünkü girişimin hedeflerine inandığını ekliyor. Morera, “Para yaşamlarımızı farkına vardığımızdan daha fazla kısıtlıyor” diyor.
Malaga’da, 65 yaşındaki David Chapman, sosyal paranın yeniliği cesaretlendiğini çünkü piyasaya katılabilmek için önerebilceğin değişik servis ve ürünler üzerine düşünmeye başlamak zorunda olduğunu söylüyor. Britanyalı bir marangoz olan Chapman 25 yıldır İspanya’yı evi olarak benimsemiş ve son dönemde kendi yaptığı 6 güneş fırınını toplamda 300 comun yani topluluğun sanal para birimi olarak satmış. Bu paraları evini boyatacağı birine vermek için saklamayı planlıyor.
3 yıl önce Chapman ve bazı arkadaşları tarafından açılan proje önemli bir büyüme gösterdi. Mart’tan Ağustos’a kadar, sanal parayı kullanan yeni gelenlerin çoğu 20 ve 30’lu yaşlarda olmak üzere insan sayısı, 250’den 470’e çıktı.
Barselona projelerinin çapı 100’den fazla zaman bankası ve 3000’e kadar üye sayısı ile belirgin bir şekilde daha geniş. Zaman bankalarının çoğu gerçek bankalar gibi çalışıyor. Bireysel hesaplar, hesap defterleri, çek defterleri, ve bazılarında denetçiler var. Bazıları işlemleri fiziksel kontrol ile yönetiyor ve işlemler depozitoların kaydını tutan bir sekreter tarafından denetleniyor.
Tam zamanlı bir iş bulamayan, 30 yaşında bir bilgisayar teknisyeni olan Sergio Alonso, çeşitli komşularının web sitesi geliştirmesine ve donanım problemlerindeki soruların giderilmesine zaman bankası üzerinden yardım ettiğini söylüyor ve karşılığında, özel dikiş talimatları, piyano dersler alıp, grafik dizayn öğrenebildiğini anlatıyor.
Alonso’ya göre “Zaman bankaları insanlara becerileri ne olursa olsun, her zaman başkalarına birşeyleri getirebileceklerini hatırlatıyor.”
Kaynaklar:

0 yorum to “İspanya'da Alternatif Ekonomi Gelişiyor”

Yorum Gönder