Twitter Facebook More

1 Aralık 2011 Perşembe

Param Yok Ama Saatim Var

,

Paranın bizi giderek birbirimizden uzaklaştırdığı aşikar. Her ne kadar ihtiyaçlarımız elde etmek için temel aracımız olsa da; aslında birbirimizle iletişimimizi en aza indiren, çoğu zaman araya resmiyet katan, bazen küstüren, ama bir nevi dokunulmazlığı olan ve kutsal görülen bir araç aslında. Bir de tabi her ihtiyaç parayla satın alınamıyor, ama biz bu doğrultuda yaşadığımız için, konu ilişkilere ve sosyal yardımlaşmaya gelince tıkanıyoruz. Çünkü bu alanlarda para çoğu zaman geçmiyor veya yetersiz kalıyor. Para sosyal yaşantımızı da büyük ölçüde şekillendirdiğinden, sosyal ilişkileri düzenlemek için artık yeni sistemlere ihtiyaç duyuluyor ve Zaman Bankaları bu amaca hizmet eden sistemlerden biridir. Aynı zamanda ortak kullanım ağlarından “ortaklaşa yaşam tarzları” türüne dahildir.


Zaman Bankacılığı, alışveriş birimi olarak para yerine zamanın kullanıldığı ekonomik sistemlere verilen isimdir. Zaman Bankacılığında, kişinin saatleri değişim aracı olarak kullanılır.

1980’lerin başında ABD’de  Edgar Cahn tarafından yaratılan Zaman Bankacılığı, daha çok sosyal yardımlaşma, sosyal katılımı teşvik, sosyal sermaye yaratmak gibi amaçlarla uygulanmaktadır. Özellikle çocuk, yaşlı bakımı, komşular arası yardımlaşma ve gönüllük konusunda kullanılırken, günümüzde onarım, ders verme, çeşitli konularda danışmanlık gibi çeşitlenen alanlarda kullanımı yaygınlaşmıştır.

Zaman Bankası birimi ABD'de "Zaman Doları", Birleşik Krallık'ta ise "Zaman Kredisi" olarak adlandırılır. Kişinin bir saatlik emeğine karşılık gelir. Bir işe saatini harcayan kişiye, yardımcı olduğu kişi tarafından “bir saat” ödeme yapılır ve saat kazanan kişi herhangi bir zamanda bir hizmet almak için saatini kullanabilir (yani harcayabilir).
Zaman Bankası herhangi bir şekilde ve her yerde uygulanabilir. Örneğin çocuklar arasında yardımlaşma, sosyal değerlerin gelişmesi, kendilerini ve yeteneklerini daha iyi tanıması için okullarda kullanılabilir. Kullanımda olan bir Zaman Bankası, felaket ve kriz anlarında insanların birlikte ve topluluğun yararına hareket etmeleri, kolay yoldan çözüm yaratmaları açısından oldukça faydalıdır.

Geleneksel Zaman Bankalarında bir insanın bir saatlik emeğinin karşılığı diğer herhangi birininkine eşittir. Bunun yanında Zaman Doları bir saatlik emeğe sabitlendiğinden enflasyondan etkilenmez ve nemalandırılmaz. Bu özellikleriyle geleneksel dolaşım aracı olan paradan farklılaştırılmak amacıyla tasarlanmıştır.
Felsefe olarak Zaman Bankacılığı, Zaman Bankacılığı'nın Temel Değerleri olarak adlandırılan beş prensip üzerine kuruludur.
§  Her kişi bir değerdir,
§  Bazı işler parasal ücretin ötesindedir,
§  Yardımda karşılıklılık,
§  Sosyal ağlar gereksinimdir,
§  Tüm canlılara karşı saygı.

Zaman Bankaları özellikle topluluk inşasında fayda sağlar. Bir hizmet almak için para kullanırken, iletişim ve etkileşim en az düzeyde ilerler. Çoğu zaman da bu hizmetin gerçekleşmesi için doğrudan kişiyle değil aracılarla muhattap oluruz. Diyaloglar en resmi seviyede gerçekleşir, iş bitince herkes kendi yoluna gider. Ancak zaman bankası, insanlararasındaki etkileşimi ve diyalogu arttırmak üzere çalışır. Çünkü para değil emek verildiği için, kişinin kendisi bütünüyle olaya dahildir, hizmetten soyutlanmamıştır. Ve hizmeti alan ile veren arasında aracı olmaz, birbirlerini tanırlar ve paylaşım içerisine girerler. Özellikle bir topluluk içerisinde uygulanıyorsa bu sistem, veya bir mahallede, o alana dahil insanların birbirilerini daha yakından tanımaları ve topluluk olarak aitlik hissi geliştirebilmelerini sağlar.

Günümüzdeki Zaman Bankaları 26 ülkede aktif olarak faaliyet göstermektedir. Birleşik Krallık'ta 93 adet aktif Zaman Bankası vardır. ABD'de ise resmi olarak tanınmış 53 adet Zaman Bankası mevcuttur. Ülkemizde ise tek Zaman Bankası örneği 2010 yılında Ayşegül Güzel tarafından kurulmuş Zumbara’dır.(Zumbara gelecek yazıda anlatılacaktır)

Kaynaklar:
Fotoğraflar: 

2 yorum: