Twitter Facebook More

14 Ağustos 2011 Pazar

Ortak Kullanım Ağları: Prensipler ve Dinamikler

,
Ortak kullanım ağlarının çalışabilmesi için gerekli dört prensip vardır.
Prensipler

Yabancılara Güven: Ortak kullanım ağı denilebilecek web sitelerinde servisin bir bölümü internet üzerinden işlese de en sonunda insanların yüzyüze gelmesi gerekmektedir. Bu sebeple insanların birbirine güvenmesi, sistemin işlerliği bakımından en önemli prensiptir. Bu devirde yabancılara güvenmek imkansız gibi gözükse de şaşırtıcı biçimde bu sitelerin çok sayıda kullanıcısı vardır ve güveni suistimal etme oranı düşüktür.

İnsanları dürüst olmaya zorlayan şeylerden biri ün meselesidir. Sitelerin çoğunda diğer üyeler oylanmakta ve hakkında yorum yapılabilmektedir. Bu geri besleme şansı nedeniyle, insanlar topluluk içindeki ününü riske atmak istemezler. Dışlanmak, daha sonrasında servislerden yararlanma şansını azaltır. Böylece güven meselesi hiyerarşik şekilde halledilmez, topluluğun kendisine bırakılır. Bir nevi mahalle baskısı gibi…

Paylaşılana İnanç: Paylaşılan olarak adlandırdığım kelimenin orjinali “commons”dır. Türkçe karşılığı olmadığı için paylaşılanlar demeyi uygun gördüm. Paylaşılan derken kastedilen, tüm insanlığın erişme ve kullanma hakkına sahip olduğu ortak değer ya da kaynaklardır. Hava, su ve diğer doğal kaynaklar, vahşi yaşam paylaşılanlara örnektir. Son yıllara bu örneklere katılan diğerleriyse bilimsel araştırmalar, kütüphane, kamu alanları, sanat vb.dir. Paylaşılana inanmadan böyle bir sistemde yer almak zor. Çok mülkiyetçi bir kişinin, sahip oldukları paylaşması, kiralaması veya değiş tokuş etmesi zor olacağından, bu inanç prensipler arasında yer alır. Kullanıcıların ortak inancıdır.

Kullanılmayan Kapasite: Eşyalarımızı, yaşam alanlarımızı, becerilerimizi kullanmadığımız her dakika, kullanılmayan kapasiteyi oluşturur. Bütün bunların boşta olma ihtimali, servis ve dönüşüm şansını arttırır. Paylaşacak, değişecek, kiralayacak birşeylerimiz varsa sistem işler, bu sebeple kullanılmayan kapasiteler önem taşır. Boş bir oda, boş park yeri, yılda birkaç kere giyilip bırakılan gece elbisesi, film arşivi gibi…

Kritik Kitle: Sistemin kendini sürdürebilmesi için yeterli bir hareket olması gerekir. İnsanlar böyle bir ağa dahil olup yeni bir davranışı benimsemeden önce, bir süre ne olup bittiğini izlerler. Kaç kişi üye, ne kadar çeşit var, ne kadar hareket oluyor içeride;bunlar yeterli tatmin sağlar ve ümit verirse katılım artar. Bu sebeple başlangıçta insanlara çekici gelebilmesi için belli oranda hareket(takas, paylaşım vs.)ve tabi ki yeterli seçenek olması gerekir.

Ortak kullanım ağını harekete geçiren unsurlar dinamiklerdir.

Dinamikler

P2P teknolojileri: Varolma sebebi. Peer-to-peer(kişiden kişiye) teknolojisi olmasaydı, web siteleri bu aşamaya gelemezdi. P2P sayesinde dijital içerik paylaşımı yapılabilir. Müzik indirdiğimiz Limewire gibi programlar bu teknolojiye örnektir. Kullanıcılar kendi içeriklerini başkalarıyla paylaşabilir. P2P kişiden kişiye doğrudan kurulan iletişimi anlatmak için de kullanılır. Bu sebeple yeni bir kullanım şekli olarak P2P araba paylaşımı gibi kavramlar türemiştir.

Topluluğun Canlanması: Ne kadar çok katkı, o kadar gelişmiş bir ortak kullanım ağı demektir. Çok sayıda insanın katılımı, topluluk oluşturması siteyi canlı tutar. Topluluğun canlanması, yukarıda belirtilen kritik kitle prensibi için gereklidir.

Çevresel Kaygılar: Adı üstünde tüketime dayalı yaşam tarzımızın, bizi daha fazla ileriye taşımayacağına dair bilimsel bilgilerin artması ve kaynakların giderek azalması, küresel ısınma, tür çeşitliliğinin azalması vb. doğa sorunlarını giderek daha fazla insanın farketmesi ve birşeyleri değiştirmek için harekete geçmesi. Doğrudan doğayı kurtarın tarzı kampanyaları insanlar negatif algılayabilirken, ortak kullanımın taşla iki kuş vurması, yani ihtiyaç aynen karşılanırken doğanın korunmasına katkı sağlamak insanları daha çok motive etmektedir.

Maliyet Bilinçliliği: Ortak kullanım ağlarında, insanlar aynı hizmet ve malları daha ucuza ve fazla kullanabildiklerini görmektedirler. Üstelik seçenekler de giderek artmaktadır. Tasarruf etmenin en zengin yoludur diyebiliriz ortak kullanım. Sadece parayı korumak değil, kişisel eşyaları başkalarına kiralamak yoluyla para kazanma şansının olması da insanları motive eden bir diğer unsurdur.

Kaynaklar: What's Mine is Yours kitabı, www.collaborativeconsumption.com(şekiller)

0 yorum to “Ortak Kullanım Ağları: Prensipler ve Dinamikler”

Yorum Gönder